{"id":73,"date":"2015-02-20T15:48:28","date_gmt":"2015-02-20T14:48:28","guid":{"rendered":"http:\/\/kevrenn-larochelle.fr\/wordpress\/index.php\/2015\/02\/20\/skrijou-ar-brezel\/"},"modified":"2019-04-12T13:52:50","modified_gmt":"2019-04-12T11:52:50","slug":"skrijou-ar-brezel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kevrenn-larochelle.fr\/?p=73","title":{"rendered":"Skrijo\u00f9 ar Brezel ( les horreurs de la guerre)"},"content":{"rendered":"<p style=\"margin-bottom: 6pt;\">\n<p><span style=\"font-size: 11pt;\"><b>Skrijo\u00f9 ar brezel<\/b><\/span><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 6pt;\"><b><span style=\"font-size: 14pt; line-height: 115%;\"><i><span style=\"font-size: 11pt; line-height: 115%; font-family: Calibri, sans-serif;\">GG Gwenn- \u00a0Gwener\u00a0 16 a viz Du 2018<\/span><\/i><\/span><\/b><\/p>\n<p>Meur a so\u00f1j dishe\u00f1vel, euzhus a dremen hag en em vesk en va spered er mare-ma\u00f1 rak eveldoc\u2019h n\u2019hellan ket tremen hep gouzout e echuas ar brezel 14-18 kant vloaz zo.<\/p>\n<p><span style=\"font-size: 11pt;\"><span style=\"font-size: 12pt;\"><strong>\u00a0<\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p>E gwirionez ne oa ket\u00a0 echu, da vat, ar brezel-se d\u2019an 11 a viz du 1918. 200 000 soudard gall, ul lodenn vat outo eus an inizi, a oa bet rediet da genderc\u2019hel brezeli\u00f1\u00a0 e reter Europa. E Miz Gwendolo 1918 o doa gounezet a-enep ar Vulgariz, an Durked hag an Otrichianed ar pezh\u00a0 a redias an Alamaned da c&#8217;houlenn an Armistis. Fellout a rae d\u2019ar soudarded-se distrei\u00f1 d\u2019ar g\u00ear,anat eo. En o zouez Charles Tillon, martolod war ar vatimant \u00ab Guichen \u00bb a lakaas e gamaladed da sevel a-enep ar brezel divizet e 1919 gant Clemenceau rak fellout a rae da rener ar gouarnamant gall skoazella\u00f1 ar \u00ab Rusianed Wenn \u00bb a-enep ar volcheviked ha kaset e oa bet batimanto\u00f9 brezel betek Odessa. Se zo histor \u00ab Mutined ar Mor Zu \u00bb.<\/p>\n<p>Kontet e vez ivez darvoudo\u00f9 Arme ar reter e-barzh ar romant \u00ab Kabiten Konan \u00bb skrivet gant Roger Vercel, Priz Goncourt e 1934, graet ur film diwarna\u00f1 e 1996 gant Bertrand Tavernier , Philippe Torreton, o veza\u00f1 ar c\u2019habiten Konan. Rediet e oa ar soudarded da vont da vrezeli\u00f1 a-enep an Hungariz, Bela Kun en o fenn, a-du gant ar volcheviked. Ne zistroint nemet e 1923.<\/p>\n<p>P\u2019edon bugel e oa, er gegin, e ti va mamm-gozh e Gommanna, a \u2013ispilh ouzh mantell ar siminal, poltred un den yaouank faro, mourro\u00f9 moan dezha\u00f1, en e zilhad soudard, an niverenn 62 war gouzougenn e vantell : Fran\u00e7ois-Mari ar Rouz e oa, breur ma mamm-gozh edo. Tristidigezh-abominabl en e mouezh, daero\u00f9 en e daoulagad pa gomze diwar e benn. P \u2018eo marvet ma mamm \u2018oa adkavet e lizher diwezha\u00f1, skrivet daou zervezh a-raok e varv lec\u2019h ma komze diwar al leue oa ret kas d\u2019ar foar. Ganet e oa e Sizun an 22 a viz Mae 1893 ha lazhet eo bet e Tahure (Argonne) ar 25 a viz Gwengolo 1915, dervezh foar Gommana. Bemdez e sellen outa\u00f1, n\u2019hellen ket ober mod-all, ha truez bep taol a save en va c\u2019halon a baotrig.<\/p>\n<p>Un hevelep poltred a oa e ti ma mamm-gozh e Boneur, hini he breur dezhi ivez gant e zilhad zouav, P\u00ear Kadiou, ganet d\u2019an 18 a viz Ebrel 1895 e Trelaze lec\u2019h ma\u00a0 tivroas familh ma zad-ku\u00f1v e-pad un nebeud bloavezhio\u00f9 evit labourat er mengleuzio\u00f9 eno. Lazhet eo bet P\u00ear d\u2019ar 25 a viz Mae 1915 e Angres, e-kichen Lens, e-koulz emgann an Artois. Ugent vloaz e oa . A-raok mervel e c\u2019houlennas ma zintin diganin mont da gemer poltred e vez rak n\u2019he doa ket bet tro morse da vont betek bered bras Keritron- Lorette. Eno\u00a0 zo beziet 45\u00a0 000 soudard lazhet dindan daou viz. Siwazh n\u2019eus bez ebet evit P\u00ear. En toull bras boutin ema\u00f1 , gant 28 000 all.<\/p>\n<p>Neuze e so\u00f1jan e-barzh Emil Masson a skrivas a-enep ar brezel hag a varvas gant ar glac\u2019har o so\u00f1jal e Romain Rolland , e Jean Jaures drouklazhet e 1914 pa grede c\u2019hoazh e oa posubl herzel ar brezel. Gant piv e oa ar furnez ?<\/p>\n<p>N\u2019on ket evit gouza\u00f1v ar sonerezh-soudard ! Evel bep bloaz d\u2019an 11 a viz Du , e lennin dirak\u00a0 savadur ar-re varv, anv ar 42 den eus Boneur, hini P\u00ear\u00a0 en o\u00a0 zouez, lazhet e-koulz ar brezel-se hag ez in d\u2019ober un dro betek ar Fouilhez lec\u2019h m\u2019eo bet peget war mogerio\u00f9 ha tiez ar bourk ar 112 skeudenn soudard be treset gant ul livour saoz evit enori\u00f1 ar 112 paotr eus ar Fouilhez bet lazhet kant vloaz zo .Na\u00a0 fromus eo ar sell warno ! Ra vo milliget ar brezelio\u00f9 hag an all re a zo kaoz diouto !<\/p>\n<p><i>\u00a0<\/i><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 6pt;\"><b>Les horreurs de la guerre<\/b><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 6pt;\">Il me vient p\u00eale-m\u00eale en t\u00eate des pens\u00e9es diverses, affreuses, en cette p\u00e9riode, car comme vous, on ne peut ignorer que la guerre 14-18 s\u2019est achev\u00e9e il y a maintenant 100 ans. En r\u00e9alit\u00e9, la guerre ne s\u2019est pas termin\u00e9e le 11 novembre 1918. 200 000 soldats fran\u00e7ais dont une bonne partie venant d\u2019outre-mer, furent contraints de poursuivre la guerre dans l\u2019est de l\u2019Europe. Au mois de septembre 1918 ils avaient remport\u00e9 la victoire contre les Bulgares, les Turcs et les Autrichiens, ce qui contraignit les Allemands \u00e0 demander l\u2019armistice. Ces soldats voulaient rentrer chez eux, c\u2019est s\u00fbr. Parmi eux il y eut\u00a0 Charles Tillon, marin sur le \u00ab Guichen \u00bb qui amena ses camarades \u00e0 s\u2019opposer \u00e0 la guerre voulue par Clemenceau car le gouvernement fran\u00e7ais voulait soutenir les Russes blancs contre les bolch\u00e9viques. Des navires de guerre avaient \u00e9t\u00e9 envoy\u00e9s jusqu&#8217;\u00e0 Odessa. C\u2019est l\u2019histoire des &#8220;Mutins de la Mer Noire&#8221;.<\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 6pt;\">\u00a0\u00a0\u00a0 Les \u00e9v\u00e8nements \u00a0v\u00e9cus par l\u2019arm\u00e9e d\u2019Orient ont \u00e9t\u00e9 aussi cont\u00e9s dans le roman \u00ab Capitaine Conan \u00bb \u00e9crit par Roger Vercel . Il re\u00e7ut \u00a0le prix Goncourt en 1934 et fit l\u2019objet d\u2019un film en 1966 par Bertrand Tavernier. o\u00f9 Philippe Torreton y incarne le capitaine Conan. Les soldats durent se battre contre les Hongrois qui avaient Bela Kun \u00e0 leur t\u00eate et qui \u00e9taient au c\u00f4t\u00e9 des bolch\u00e9viques. Ils n\u2019en revinrent qu\u2019en 1923.<\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 6pt;\">Lorsque j\u2019\u00e9tais enfant, il y avait dans la cuisine de la maison de ma grand-m\u00e8re, accroch\u00e9e au manteau de la chemin\u00e9e, la photo d\u2019un jeune homme \u00e0 la fi\u00e8re allure, arborant une fine moustache, en habit de soldat, avec le num\u00e9ro 62 sur le col de son manteau\u00a0: c\u2019\u00e9tait Fran\u00e7ois-Marie, le fr\u00e8re de ma grand-m\u00e8re. Elle avait une grande tristesse dans la voix et des larmes dans les yeux quand elle en parlait.<\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 6pt;\"><img decoding=\"async\" style=\"float: left;\" src=\"images\/culture\/zouave-14-18.jpg\" alt=\"zouave-14-18\" \/><\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 6pt;\">\u00a0 \u00a0 Quand ma m\u00e8re est morte, j\u2019ai retrouv\u00e9 la derni\u00e8re lettre qu\u2019il avait \u00e9crite deux jours avant de mourir, dans laquelle il parlait du veau qu\u2019il fallait amener \u00e0 la foire. Il \u00e9tait n\u00e9 \u00e0 Sizun le 25 mai 1893 et il a \u00e9t\u00e9 tu\u00e9 \u00e0 Tahure ( en Argonne) le 25 septembre 1915, le jour de la foire de Commana. Je regardais sa photo tous les jours, je ne pouvais faire autrement, et mon c\u0153ur de petit gar\u00e7on se soulevait de piti\u00e9.<\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 6pt;\">\u00a0 \u00a0 Il y avait une photo semblable dans la maison de ma grand-m\u00e8re de Botmeur, celle de son fr\u00e8re \u00e9galement, dans son habit de zouave : Pierre Cadiou n\u00e9 le 18 avril 1895 \u00e0 Tr\u00e9laz\u00e9 o\u00f9 s\u2019installa la famille de mon arri\u00e8re- grand-p\u00e8re\u00a0 \u00a0 \u00a0pendant quelques ann\u00e9es pour travailler l\u00e0-bas dans les carri\u00e8res. Pierre a \u00e9t\u00e9 tu\u00e9 le 25 mai 1915 \u00e0 Angres pr\u00e8s de Lens , pendant la bataille de l\u2019Artois. Il avait 20 ans. Avant de mourir ma tante me demanda d\u2019aller chercher la photo\u00a0 \u00a0qui se trouvait sur sa tombe\u00a0 car elle n\u2019avait plus la possibilit\u00e9 de se rendre au grand cimeti\u00e8re de Notre Dame de Lorette. 45 000 soldats y ont \u00e9t\u00e9 tu\u00e9s en l\u2019espace de deux mois. Il n\u2019y a h\u00e9las aucune tombe au nom de Pierre. Il est\u00a0 \u00a0enterr\u00e9 dans la grande fosse commune avec 28 000 autres soldats.<\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 6pt;\">\u00a0 \u00a0 \u00a0Alors il me vient de penser \u00e0 Emile Masson qui a \u00e9crit contre la guerre et qui mourut dans le chagrin en pensant \u00e0 Romain \u00a0Rolland , \u00e0 Jean Jaur\u00e8s assassin\u00e9 en 1914 quand on croyait qu\u2019il \u00e9tait encore possible d\u2019emp\u00eacher la guerre.\u00a0 \u00a0De quel c\u00f4t\u00e9 \u00e9tait la sagesse ?<\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 6pt;\">\u00a0 \u00a0Je ne peux supporter la sonnerie aux morts ! Comme tous les ans le 11 novembre, j&#8217;irai lire sur le \u00a0monument aux morts les noms des 42 hommes de Botmeur tu\u00e9s lors de cette guerre et parmi eux celui de Pierre. J\u2019irai ensuite \u00e0 la\u00a0 \u00a0Feuill\u00e9e o\u00f9 l\u2019on accroche ce jour-l\u00e0, sur les murs et les\u00a0 maisons du bourg, 112 portraits de soldats, dessin\u00e9s par un peintre anglais, pour honorer les 112 gars de la Feuill\u00e9e qui ont \u00e9t\u00e9 tu\u00e9s il y a 100 ans . A la vue de ces portraits\u00a0 \u00a0quelle\u00a0 \u00a0\u00e9motion ! Que maudites soient toutes les guerres et maudits ceux qui en sont responsables !<\/p>\n<p style=\"margin-bottom: 6pt;\">\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Troidigezh Yann Klec\u2019h miz Du \u00a02018<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Skrijo\u00f9 ar brezel GG Gwenn- \u00a0Gwener\u00a0 16 a viz Du 2018 Meur a so\u00f1j dishe\u00f1vel, euzhus a dremen hag en<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advgb_blocks_editor_width":"","advgb_blocks_columns_visual_guide":"","_s2mail":"","footnotes":""},"categories":[15],"tags":[],"class_list":["post-73","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-langue","comments-off"],"author_meta":{"display_name":"hervic","author_link":"https:\/\/kevrenn-larochelle.fr\/?author=1"},"featured_img":null,"coauthors":[],"tax_additional":{"categories":{"linked":["<a href=\"https:\/\/kevrenn-larochelle.fr\/?cat=15\" class=\"advgb-post-tax-term\">Langue<\/a>"],"unlinked":["<span class=\"advgb-post-tax-term\">Langue<\/span>"]}},"comment_count":0,"relative_dates":{"created":"Publi\u00e9 11 ans il y a","modified":"Mis \u00e0 jour 7 ans il y a"},"absolute_dates":{"created":"Publi\u00e9 le 20 f\u00e9vrier 2015","modified":"Mise \u00e0 jour le 12 avril 2019"},"absolute_dates_time":{"created":"Publi\u00e9 le 20 f\u00e9vrier 2015 15h48","modified":"Mise \u00e0 jour le 12 avril 2019 13h52"},"featured_img_caption":"","series_order":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kevrenn-larochelle.fr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/73","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kevrenn-larochelle.fr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kevrenn-larochelle.fr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kevrenn-larochelle.fr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kevrenn-larochelle.fr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=73"}],"version-history":[{"count":18,"href":"https:\/\/kevrenn-larochelle.fr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/73\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":601,"href":"https:\/\/kevrenn-larochelle.fr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/73\/revisions\/601"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kevrenn-larochelle.fr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=73"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kevrenn-larochelle.fr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=73"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kevrenn-larochelle.fr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=73"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}